Wetswijziging vakantiedagen
Per 1 januari 2012 wijzigt de regelgeving over vakantiedagen in het Burgerlijk Wetboek. Het gaat om de verjaringstermijn van vakantiedagen en om het opbouwen van vakantiedagen tijdens ziekte. Dit artikel gaat in op deze wijziging en op de vraag wat dat voor ambtenaren betekent.
Wat houdt de wetswijziging in?
- De verjaringstermijn van vakantiedagen
Vanaf 1 januari 2012 moeten werknemers die vallen onder de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek, hun vakantiedagen binnen zes maanden na het jaar waarin ze zijn opgebouwd - dus vóór 1 juli van het daaropvolgende jaar- opnemen. Nu geldt daarvoor nog een termijn van vijf jaar. Het kabinet wil met deze wetswijziging stimuleren dat werknemers regelmatig vakantiedagen opnemen. Dit komt de gezondheid en de veiligheid van de werknemers ten goede, is de achterliggende gedachte.
Overigens, wanneer een werknemer in redelijkheid niet in de gelegenheid is geweest zijn vakantiedagen op te nemen, vervallen zijn vakantiedagen niet al na een half jaar. Dan geldt de verjaringstermijn van vijf jaar.
De nieuwe verjaringstermijn geldt alleen voor de wettelijke vakantiedagen. Per jaar heeft een werknemer recht op minimaal vier keer de arbeidsduur per week. Dus wanneer iemand vijf dagen per week werkt, heeft hij per jaar recht op 20 vakantiedagen. Voor de dagen die de werknemer naast dit wettelijk minimumaantal opbouwt, de bovenwettelijke vakantiedagen, blijft de verjaringstermijn van vijf jaar gelden.
De wetswijziging geldt verder alleen voor de wettelijke vakantiedagen opgebouwd vanaf 2012. Op eerder opgebouwde wettelijke vakantiedagen blijft de verjaringstermijn van vijf jaar van toepassing.
Per januari 2012 gelden dus verschillende verjaringstermijnen voor wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen en voor vakantiedagen die zijn opgebouwd vóór 1 januari 2012. Het is om die reden raadzaam om een goede vakantiedagenadministratie bij te houden.
- Opbouw van vakantiedagen tijdens ziekte
Er komt ook een belangrijke wijziging voor werknemers die langdurig ziek zijn. Vanaf 1 januari 2012 hebben zij dezelfde vakantierechten als andere werknemers en bouwen zij op een zelfde manier de wettelijke vakantiedagen op. Nu is de regeling in het Burgerlijk Wetboek nog dat zieke werknemers alleen vakantiedagen over de laatste zes maanden opbouwen.
Ook voor de vakantiedagen van zieke werknemers geldt de nieuwe verjaringstermijn van zes maanden. De gedachte hierachter is dat het net zoals het voor een niet zieke werknemer belangrijk is om vakantie op te nemen, dat ook het geval is voor een werknemer die aan het re-integreren is. Ook hij moet tijdig vakantiedagen opnemen om bij te komen van de inspanningen. Overigens, voor een werknemer die om medische redenen helemaal niet in staat is om te werken, geldt de uitzonderingsbepaling voor de verjaringstermijn. Re-integratie en daarmee ook het weer bijkomen van het werken is dan namelijk niet aan de orde. In een dergelijke situatie is de verjaringstermijn van vijf jaar van toepassing.
Uitspraak van het Europese Hof van Justitie over opbouw vakantiedagen bij ziekte
De wetswijziging in het Burgerlijk Wetboek was noodzakelijk omdat de Nederlandse regelgeving op het punt van opbouw van vakantiedagen tijdens ziekte niet in overeenstemming is met het Europese recht. In zijn uitspraak van 20 januari 2009 (NJ 2009, 252) het zogenaamde Schultz-Hoff arrest, heeft het Europese Hof van Justitie bepaald dat aan het in een Europese richtlijn opgenomen recht van een werknemer op vier weken vakantie per jaar voorwaarden mogen worden verbonden, maar dat die voorwaarden niet zo ver mogen gaan dat een werknemer geen vakantie opbouwt. Een bepaling waarin de opbouw van het recht op vakantie wordt beperkt in de zin dat een zieke werknemer slechts over de laatste zes maanden van ziekte vakantiedagen opbouwt, is daarmee in strijd met het Europese recht.
De uitspraak van het Europese Hof heeft overigens alleen betrekking op het wettelijk minimumaantal vakantiedagen van vier weken. Op de bovenwettelijke vakantiedagen die vaak in CAO’s en de verschillende rechtspositieregelingen zijn opgenomen, is de Europese richtlijn en de uitspraak van het Europese Hof niet van toepassing.
Ambtenaren –in tegenstelling tot werknemers in de civiele sector- kunnen een rechtstreeks beroep doen op de bepaling in de Europese richtlijn dat een werknemer per jaar recht heeft op vier weken vakantie. Op 18 juli 2011 heeft de Centrale Raad van Beroep in een aantal zaken (voor het ARAR in LJN: BR0265, voor het Ambtenarenreglement gemeente Haarlem in LJN: BR0267 en voor het Barp in LJN: BR0268) bepaald dat de voorliggende rechtspositieregelingen niet in overeenstemming zijn met de uitspraak van het Europese Hof. Aan de werknemers is alsnog het wettelijk minimum aan vakantiedagen toegekend over de volledige periode waarin zij ziek waren.
Voor wie geldt de wetswijziging?
De wetswijziging voor de vakantiedagen geldt voor iedereen die onder de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek valt. Dat betekent bv dat voor medewerkers die in de sociale werkvoorziening werken, de nieuwe bepaling geldt.
Voor ambtenaren geldt de wetswijziging nog niet. In de afzonderlijke rechtspositieregelingen zal de regeling rond vakantiedagen aangepast moeten worden waarbij het in de rede ligt dat aangesloten wordt bij genoemd wetsvoorstel. Zolang dat niet is gebeurd, kunnen zieke ambtenaren zich beroepen op de uitspraak van het Europese Hof. Voor wat betreft de verjaring van vakantiedagen gelden de huidige bepalingen in de rechtspositieregelingen die overigens zeer divers zijn. Niet alle regelingen kennen bijvoorbeeld een specifieke verjaringstermijn. Het ligt in de rede dat ook deze bepalingen bij de komende CAO-onderhandelingen aangepast zullen worden waarbij het aannemelijk is dat een onderscheid gemaakt gaat worden tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen.
