De discussie over de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar is, laat ik het maar noemen, “hot”. De gemoederen waren (en zijn nog steeds) dan ook “verhit”. Hoe het ook zij, de “uitkering van Drees” heeft zijn langste tijd gehad.

De vraag dient zich dan ook aan, ook voor onze cliënten, hoe met de aanstaande wetswijzigingen omgegaan moet worden. Zo heb ik, toen ik de berichtgeving over de kabinetsplannen tot mij nam, eens even stilgestaan bij de uitzondering die gemaakt lijkt te gaan worden voor de “zware beroepen”. Zware beroepen kennen wij ook binnen de gemeentes. Zo zijn bij Openbare Werken tal van functies te duiden die aan een nog te formuleren criterium “zwaar beroep” zouden kunnen voldoen. Er zijn ook tal van functionarissen die een dergelijke functie meer dan 30 jaar hebben vervuld en daarmee in de plannen van de regering “recht” hebben op een voorziening van de zijde van de werkgever.

Wat zou nu zo’n voorziening moeten zijn?

In het kader van de pro-actieve rol die wij ons als Capra graag aanmeten, meen ik, zeker waar deze vraagstukken een uitdrukkelijke rechtspositionele component hebben, dat wij hierin de advisering een rol hebben te vervullen.

Zo denk ik dat het aangewezen is dat overheidswerkgevers zich reeds nu gaan beraden over de vraag hoe met het geïntroduceerde fenomeen “zwaar beroep” in de toekomst moet worden omgegaan. Wat doet men met een medewerker die meer dan 30 jaar bijvoorbeeld op de gemeentewerf of bij Openbare Werken heeft gewerkt, die slijtage aan de rug en gewrichten heeft en die voor het arbeidsproces behouden moet worden.

Naar mijn mening is de overheidswerkgever te laat als na 30 jaar wordt geconstateerd dat de betreffende collega het werk eigenlijk niet meer aankan en dan bemiddeld moet worden naar ander werk. Vast staat immers dat deze medewerkers veelal eenzijdig, en vaak beperkt, zijn opgeleid, waardoor inzetbaarheid in andere “lichtere” functies problematisch wordt.

Als bemiddeling naar andere lichte functies echter een rechtspositionele verankering krijgt, en gelet op de plannen van het kabinet is dat slechts een kwestie van tijd, dan zal de overheidswerkgever er ook rekening mee moeten houden dat als er niets wordt gedaan om de oudere werknemer in het zware beroep actief te bemiddelen naar ander werk, een eventuele ontslagprocedure, omdat er geen andere functie beschikbaar is, met een grote mate van waarschijnlijkheid wegens strijd met het in het algemeen bestuursrecht geldende zorvuldigheidsbeginsel, voor vernietiging in aanmerking zal worden gebracht.

Het zal de taak van de werkgever immers zijn om, zoals dat ook al bij de re-integratie van de ongeschikte medewerkers het geval is, om met de medewerker “in het zware beroep” een traject uit te stippelen dat moet leiden naar een verhoging van de kansen op een andere functie, hetzij intern, hetzij extern.

Dit kan bijvoorbeeld door in de jaren voorafgaand aan het bereiken van het 30-jarig dienstverband in de betreffende zware functie, al een gefaciliteerd opleidingstraject te starten, dat het mogelijk maakt om de betreffende medewerker ook naar andere functies dan de fysieke functie die hij heeft uitgeoefend, te bemiddelen. Een dergelijk traject zou al dan niet verplicht opgelegd kunnen worden, waarbij het weigeren van de medewerking en het recht op bemiddeling naar een andere lichtere functie ter discussie doet stellen.

Ook bij het formuleren van een degelijke rechtspositionele (en formeel juiste) aanpak van te verwachten problematieken, wordt door Capra vanuit een pro-actieve benadering geadviseerd.

Als in aanmerking wordt genomen dat de overheid als grootste werkgever als eerste met de gevolgen van dit aspect van de vergrijzing wordt geconfronteerd, dan is het te meer zaak om hieraan al in een vroegtijdig stadium aandacht te besteden. Anders zal de rechterlijke wal het bestuursrechtelijk schip keren.